Dużo się mówi o kulturze miejskiej, o wychodzeniu z galerii na ulice. Na szarych murach powstają kolorowe murale, pomiędzy przechodniami można spotkać muzyków, grajków lub performerów. Ostatnio nawet rzeźby lubią pojawiać się w nieoczekiwanych miejscach - patrz tutaj. Jednak cały ten wysiłek może okazać się daremny, ponieważ zapomnieliśmy o drobnym szczególe.
Nie ważne ile wysiłku włożą w to artyści, sztuka dotrze tylko do nielicznych. Dlaczego? Ponieważ lwia część społeczeństwa, niezależnie od wieku i stanu majątkowego, jest zawieszona pomiędzy pracą, domem, a telewizją, bądź internetem. Co z tego, że rozmaite inicjatywy wychodzą człowiekowi naprzeciw, skoro ta osoba nie ma w sobie choćby grama jakieś empatii lub szacunku dla drugiego człowieka, albo zwyczajnie nie czuje w sobie potrzeby zainteresowania się czyjąś działalnością?
Innymi słowy, dopóki nie wykształcimy społeczeństwa, dopóki ludzie nie nauczą się szanować siebie nawzajem, dopóty Wielcy Artyści, będą to miejsce określać Ciemnogrodem i uciekać na zachód.
Przykładów nie trzeba szukać daleko, wystarczy spojrzeć na rodzimy przemysł filmowy, by dostrzec, że jego największe talenty od lat przebywają poza granicami naszego kraju.
Wystarczy także przejść się ulicami miasta po zmroku. Na przykład w piątek, niedaleko miejsca, gdzie każdy kończy po dobrej imprezie. Jak już pisałem wcześniej, przy budce z kebabem krzyżują się ścieżki wielu, czasem dziwnych, osób, co może prowadzić do zaistnienia pewnych konfliktów.
Zdarzyło się mi i Ju być w takim miejscu i przekonać się na własnej skórze, że ludzie nie mają w sobie za grosz kultury i szacunku. Za to bardzo łatwo odnajdują w sobie nieskończone pokłady pretensji skierowanej do całego świata, który, z jakiegoś cholernego powodu, nie chce być tak przyjemnym, jak sobie to wymarzyli.
Jakaś niewiasta, stojąca w grupce kilku osób, pyta nas o fajki.
- No nie mamy, nie palimy, przykro mi. - Odpowiadam zgodnie z prawdą i odchodzę dalej. Justyna już nie słuchała, zajęła myśli czymś innym, jednak do mnie dotarła, przytłumiona nieco, odpowiedź dziewczyny.
- To chuj wam w dupę.
No i o co chodzi, myślę sobie. Przecież to byli zwykli ludzie, jakich pełno na gdańskich ulicach wieczorem. Nie wyglądali na bandytów czy gimnazjalną patologię. Gdyby tak było, zignorowałbym ich zachowanie, by nie ubrudzić sobie rąk ich gównianym słownictwem. Ale w tym wypadku nie potrafiłem nie zareagować. Obróciłem się, podszedłem do tej dziewczyny i położyłem jej dłoń na ramieniu (gdyż stała do mnie tyłem). Spytałem czy wyraziła się w tak niepochlebny sposób. Potwierdziła to, nawet nie odwracając się w moją stronę. Zwykłe "tak", jakby była z siebie dumna.
Nawet nie zdążyłem powiedzieć jak bardzo niedobrze robi mi się na widok takich osób, gdy ktoś z jej towarzystwa zaczął reagować nerwowo.
Jeszcze raz im się przyglądam, szukam wzrokiem osób, przez które mógłbym mieć kłopoty. Nie dostrzegam nikogo agresywnego, z zakazanym wyrazem twarzy, sami zwyczajni ludzie, których mógłbym spotkać na korytarzu w akademiku.
Ale mimo to, że nie wyglądają na groźnych, jeden z nich już do mnie podchodzi i chce się ze mną szarpać. Nie reaguje na jego zaczepki, tylko zwracam im uwagę, by następnym razem posługiwali się bardziej wyrafinowanym słownictwem. Wówczas spotykam się z bardziej agresywną reakcją, lecą kolejne wyzwiska i pytania czy mam jakiś problem. Tak, mam problem, że obraziliście mnie i Justynę. Podnosi się lekka wrzawa, lecą wyzwiska. Ktoś mnie popycha, szarpie, z dłoni wypada mi telefon.
Rozumiem. Tutaj nie ma miejsca na dyplomację, należy podjąć natychmiastowy odwrót. Zbieram z ziemi swój sprzęt i szybkim krokiem oddalam się, krzycząc jeszcze na pożegnanie, by poszli do diabła.
Wniosek? Są ludzie, na pozór zwyczajni, którzy zbluzgają cię na środku ulicy i jeszcze będą z tego powodu dumni. Właśnie z tego powodu w tym kraju jeszcze długo nic się nie zmieni, bo, może mamy jakieś osiągnięcia na polu kultury i sztuki, ale nadal brakuje nam, jako społeczeństwu, kultury osobistej.
Spotykam się z takimi sytuacjami niemalże codziennie, najczęściej w środkach komunikacji miejskiej, w której spędzam lwią część swojego dnia. Ostatnio byłam świadkiem, jak starsza kobieta poprosiła - z początku grzecznie - jakiegoś nastolatka, żeby nie palił w tramwaju e-papierosa. Ten oczywiście bardzo się oburzył, że ktoś zakłóca jego wolność (choć po tonie i słownictwie jego wypowiedzi powinnam raczej napisać: "ten się wk*rwił, że stara baba coś od niego chce") i zaczął ją wyzywać. W tym momencie ona zeszła z grzecznego tonu i zaczęła krytykować również to, że nie ustąpił jej miejsca, że co ta młodzież (bo, jasna rzecz, oberwało się całemu pogłowiu :P), chłopaczek nie dał się zbić z pantałyku i robił się coraz bardziej agresywny, aż w końcu kobieta, cała czerwona na twarzy, przeszła na początek tramwaju. Straszne to jest, bo ani ona, ani tym bardziej chłopak nie zachowali się kulturalnie; pasażerowie stojący dookoła byli naprawdę zdegustowani całym zajściem. Przykre to jest.
OdpowiedzUsuńA sztuka myślę, że zawsze była, jest i będzie zainteresowaniem nielicznych. Bywało, że w którejś epoce towarzystwo było bardziej kulturalne, w innej mniej, ale marzenie, żeby każdy doceniał artyzm, to utopia. Zawsze w takim momentach mi się przypominają artyści początku XX wieku, którzy wietrzyli upadek obyczajów i że jest tak strasznie źle; myślę, że zawsze tak jest, że ludzie nieodmienne mają poczucie, że "kiedyś było lepiej", że "kiedyś ludzie byli kulturalniejsi", ale wydaje mi się, że to działa na zasadzie "trawa w twoim ogrodzie jest bardziej zielona" - bo na dobrą sprawę znamy to wszystko tylko z opowieści, a opowieści często są przetrawione przez filtr pamięci, która lubi nieprzyjemne rzeczy po prostu wymazywać. Ale ile w tym racji - nie wiem. ;)
Masz dużo racji, to utopia, nie da się zmusić wszystkich do posiadania w sobie choćby cząstki kultury osobistej. Dziś coraz częściej się zdarza, że nie umiem się zachować wobec czyjegoś chamstwa. Po prostu zapiera mi dech, że można z taką bezczelnością robić ujmę drugiemu człowiekowi. To mnie martwi, bo pewnego dnia mogę się zniżyć do ich poziomu.
Usuń