Tytuł: Piątek, 2:45
Autor: Różni (Beśka/Syrwid/Onichimowslo/Koziarski/Plebanek/Ziętek/Turnau/Kornaga)
Wyd: Filar, Warszawa 2010
Jest czwartek, więc napiszę o piątku.
Okładka natychmiast rzuciła mi się w
oczy, gdy przechadzałem się po księgarni. Niby nic specjalnego,
wyrazista czerwień i napis, jaki byle kto mógłby machnąć przy
pomocy wysuszonego flamastra. Ale jednak było w tym wszystkim coś,
co przyciąga. Musiałem odwinąć ją z folii i wyszarpać z portfela dziesięć złotych. A co dostałem w zamian?
Piątek to antologia. Moje pierwsze
starcie z poważnym zbiotem krótkich form różnych autorów. Teraz, z perspektywy czasu, mogę stwierdzić, że było to
jak skok w samo serce imprezy. W jednej chwili tańczysz z super atrakcyjną, podpitą studentką, by już po chwili, już przy
kolejnym obrocie, spostrzegasz, że twoje ręce spoczywają na udach
niezbyt urodziwej absowentki technikum fryzjerskiego.
Innymi słowy kilku autorów się popisało, te
historie zostaną ze mną na długo. Pozostali popisali się jeszcze
bardziej, bo ich dzieła z chęcia wyparłbym ze swojej duszy i odrzucił jak najdalej od miejsca, gdzie należy trzymać sztukę dobrej jakości. Ale nie potrafię, bo mój umysł z jednakową uwagą przechowuje te historie w mojej pamięci.
Zandka
Zacznijmy więc piątkowe tańce. Pierwszy tekst jest niezwykle przystępny. To dobre
otwarcie, jeśli nie doskonałe. Wciągnęło mnie, dało mi nadzieję, że poziom
tego zestawienia będzie bardzo wysoki. Klimat jest nakreślony w fenomenalny sposób. Nigdy nie byłem na śląsku, ale dzięki
prostemu opisowi, potrafiłem uzmysłowić sobie w jak paskudnym
otoczeniu przebywa bohater. Mamy tutaj ciąg zdarzeń powiązany ze
wspomnieniami bohatera, które ukazują nam obraz człowieka
skrzywdzonego przez los, młodego chłopaka, który zmaga się z przeciwnościami. Opowiadanie w sam raz na samotną podróż pociągiem przez styczniową noc.
12 godzin z życia Kamili Gryczanej
Zmiana muzyki, przerzucam dalej strony do następnego opowiadania, co do którego miałem wielkie nadzieje. Poznajemy więc naprawdę ubogą, acz urodziwą studentkę (mam wrażenie, że w literaturze wszystkie młode kobiety są atrakcyjne, a jak nie są atrakcyjne to są niebezpieczne), którą
przypadkowo na ulicy zaczepia jakiś majętny człowiek. I do głowy przychodzi bajka o kopciuszku, jeno autorka zbyt mocno popuściła swoją fantazję i dała bohaterce całą gamę bardzo rozbudowanych przemyśleń. Czytelnik
tonie więc w wątpliwościach młodej kobiety, później w
makabrycznie długim opisie tego jak ona mu odmawia, a na końcu,
śledzi jakże dramatyczne zmiany akcji i już ma mieć nerwy
zszargane gdy... do niczego nie dochodzi. Nie BULWA. To było
najnudniejsze opowiadanie ze wszystkich. Przecież ta historia aż się prosi by coś tam wpleść. Gwałt, morderczą zabawę namiętnościami, różne szalone wątki, które mają miejsce późno w nocy. Ale niestety, dostajemy historie o
zdesperowanej dziewczynie, która jednak decyduje się nie zeszmacić,
aby wrócić do domu głodna, ale z honorem.
Przez moment miałem wrażenie, ze to
nie ma za grosz sensu, kląłem pod nosem, aż do ostatniego zdania. Teraz nie wyobrażam sobie bym miał ponownie próbować przebrnąć przez umysł Kamili Gryczanej, a już na pewno nie chciałbym spędzić z nią dwunastu godzin.
To nie jest kraj dla białych ludzi
Muzyka się uspokaja, z głośników płynie jazz, w powietrzu czuć dym i zapach piwa. Wkraczamy do męskiego świata, do opowiastek snutych przez paczkę kumpli, która spotyka się raz do roku by grać w pokera. Każdy z nich ma coś ciekawego do powiedzenia, wciąga ze sobą do miejsca, gdzie przemoc i niebezpieczeństwo czai się na każdym kroku, a jednocześnie odczuwamy spokój, bo przecież oni sobie siedzą, piją i grają. Żadna gwałtowna scena nie ma prawa się odbyć. Ale jednak jest inaczej, ich serca wystawione zostaną na najwyższą próbę.
Porwało mnie na dłużej, a na końcu zostawiło najokropniejsze uczucie jakie znam - niedosyt tekstu. Rzadko żałuję, że jakaś książka czy opowiadanie jest za krótkie, ale w tym wypadku, te historie, ten sposób narracji, domaga się większej, bardziej rozbudowanej formy.
Przeskoczmy teraz kilka numerów, przejdźmy się do kibla, albo na papierosa, bo jeśli będziemy skakać tak do każdego kawałka, to jutro odpadną nam nogi, a tekst rozwlecze się do kosmicznych rozmiarów.
Opowiadania Suka, W stronę Zośki oraz Pół twarzy w błękicie, pół w uśmiechu skwituję określeniem - do odstania. Zawsze w klubach są takie momenty, gdy DJ (czy raczej osoba, która obsługuje laptopa z muzyką) puszcza piosenki, do których nie bardzo chce się tańczyć. Tak jest w przypadku tych trzech tekstów.
O ile fabuła Suki mogłaby kogoś zaintrygować, choć brak w niej polotu i zahacza o banał, o tyle kompletnie nie wierzę w to by pozostałe dwie historie kogokolwiek urzekły. W stronę Zośki skupia się na problemach pewnej kobiety z jej facetami i oscyluje wokół jej poglądów na temat związków między ludzkich, zupełnie jakby ktoś zebrał kilkadziesiąt notek z bloga jakiejś osamotnionej kobiety tuż przed trzydziestką i rzucił na papier. Natomiast Pół twarzy... to świetny przykład dla każdego, kto chce odradzić komuś pisanie po narkotykach lub o narkotykach.
Zniknięcie Władysława Bluma
Piątek się kończy, niebawem sobota. Jesteśmy sponiewierani przez alkohol i różnego rodzaju środki zmiękczające świadomość. Przed nami staje jakieś dziewcze, niewiele myśląc chwytamy ją za ręce i lecimy na parkiet.
Jest w tym zbiorze takie jedno opowiadanie, które przebiło mnie włócznią swej beznadziejności. Zwykła historia o
sprytnej dziewczynie, która pomimo tego, że jest zabieganą panią
fotograf w jakimś tam magazynie, znajduję czas by siedzieć po
nocach i rozpracowywać zagadki. Czegoś chyba nie zrozumiałem
czytając ten tekst. Nie wiem czy można spłodzić coś bardziej
oklepanego, niż kolejny kryminał z truposzem i przenikliwym
bohaterem, który radzi sobie z ów sprawą, dzięki wrodzonemu
talentowi do odnajdywania przypadkowych poszlak i zupełnie przypadkową znajomością z lokalnym stróżem prawa.
Głowa pęka. Człowiek widzi, co przed chwilą trzymał w rękach i ma ochotę rozpieprzyć to o ścianę, wyrzucić przez okno, zrobić cokolwiek by dać zadość swojej frustracji. Przecież nie można tak człowieka zwodzić...
Stambuł
Podejrzewam, że po tym co przeszedłem z poprzednim opowiadaniem, każde następne jakie zaserwowałaby mi redakcja tej antologii, przełknąłbym bez najmniejszego oporu.
Impreza zmierza ku końcowi. Z ciężkim sercem i ogromnym niesmakiem, wychodzimy z lokalu. I wtedy dopada nas to, co nęka wszystkich imprezowiczów, wracających do domu po drugiej w nocy. Głód. Z ogromną radością zeżarłem tego kebaba, jaki czaił się na mnie na końcu tego zbioru.
W jaki inny sposób oddać klimat tego unikalnego momentu piątkowej nocy, gdy wszystko się już kończy i każdy obiera azymut na ciepłe łóżko, własne bądź cudze? Ukazać miejsce, w którym krzyżują się drogi wielu osób, spleść kilka intrygujących wątków, wypełnić przestrzeń charakterystycznymi bohaterami i gotowe. Kebab w cieście z podwójnym mięsem. Smacznego.
I tyle zostało z piątku. Niedojedzona bułka. Po lekturze całości ma się bardzo mieszane odczucia. Niekiedy jesteśmy wstanie wczuć się w ten klimat, gdy noc jest jednym z bohaterów i gra w opowieści główne skrzypce. Innym razem ma się wrażenie, że ten moment trwa bez
przerwy, ale równie dobrze mógłby to być wtorek, bo czas nie gra
tam roli, wydarzenia niby są gdzieś umiejscowione, ale to nie ma znaczenia. Z wszystkich składników jakie nam zaserwowano, wybrałbym trzy, najwyżej cztery, resztę można sobie odpuścić, albo dać komuś innemu do zjedzenia.
Dobranoc.